Harry Mulisch

Op zaterdag, 31 oktober 2010 overleed de schrijver Harry Mulisch op 83jarige leeftijd.

De zoon van een Duits-Joodse moeder en een Oostenrijks-Hongaarse vader, die met de nazi’s collaboreerde, om zijn vrouw en kind te beschermen, zei over zichzelf: “Ik bén de Tweede Wereldoorlog”. En deze oorlog en zijn gevolgen beheersten zijn hele oeuvre.

Bij interviews en televisieoptredens kwam hij vaak heel arrogant over, maar dit was altijd met een knipoog. En hij kon het zich ook wel veroorloven: een elegante verschijning (“Een mooie man!”zei mijn schoonmoeder een keer) met ongelofelijk veel kennis. En hij kon nog heel boeiend schrijven ook!

In mijn studententijd heb ik hem een keer persoonlijk ontmoet, namelijk bij een lezing in de Gasteig in München. Nee, ik was er niet alleen, omdat het programma “Literarischer Nachtisch – Literair Dessert” heette. Mulisch las uit het boek “De ontdekking van de hemel” voor, dat net in het Duits verschenen was. In uitstekend Duits en met veel humor leidde hij de toehoorders door zijn ingewikkeld verhaal. Omdat dit boek net als hardcover verschenen was en mijn boekenkast toen al bijna in elkaar stortte, besloot ik, op de paperbackuitgave te wachten en een ander boek te laten signeren.

Gelezen had ik van hem natuurlijk al het een en ander, bijvoorbeeld “Twee vrouwen” en “De aanslag”. Vooral het laatste beviel heel goed: Antoon Steenwijks zoektocht op de vraag, waarom de nazi’s het huis van zijn ouders hadden opgeblazen en waarom zijn familie moest sterven, beïnvloedt zijn hele leven. En aan heit einde moet hij vaststellen, dat het toch niet zo makkelijk is als de verzetstrijdster Truus tegen hem gezegd had: “Wie het gedaan heeft, heeft het gedaan, en niemand anders.”

Toen ik naar Nederland verhuisd was, stond “De ontdekking van de Hemel” op de lijst voor de literatuurcursus, die ik bezocht. Ik kocht de ongeveer 900 pagina’s tellende pil, en hoewel mijn Nederlands nog niet zo goed was, vocht ik me erdoorheen en was best trots op mezelf. In dit boek komt zijn hele oeuvre bij elkaar. Uitgangspunt van het verhaal is, dat God van de mensen zijn buik vol heeft en de bond met hen wil opzeggen. Hij geeft twee engelen opdracht, de tafels met de tien geboden terug te halen. Daarom nemen deze grote invloed op het leven van de hoofdpersonages Max, Onno en Ada. Het is een geweldig boek, dat de lezer voortdurend tegen de grenzen van zijn kennis aan laat lopen en hem blijft uitdagen.

De twee andere werken, die wij in de cursus lazen, vond ik niet zo geweldig: “De Procedure” was voor mijn gevoel een beetje slordig afgehandeld, en het “Stenen bruidsbed” liet me tamelijk ontdaan achter: Zo veel vernietiging overal! Ook mijn docent was het opgevallen, dat ik bij de bespreking heel stil was.

Een belangrijk structuurprincipe van Mulisch werken mag niet worde vergeten: de “octaviteit”. Zoals een octaaf in de muziek kunnen twee dingen hetzelfde zijn en toch niet hetzelfde – als zij zich bijvoorbeeld in het verleden, het heden en in de toekomst voordoen. In “De ontdekking van de hemel” wordt gezegd: „Al het oude was eens nieuw, en al het nieuwe zal eens oud zijn. Het alleroudste is het heden, want er is nooit iets anders geweest dan het heden.“ Alleen al daarom ga ik dit boek zeker gauw weer lezen!

Advertisements
Kategorien: Literair en cultureel | Hinterlasse einen Kommentar

Beitragsnavigation

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s

Erstelle eine kostenlose Website oder Blog – auf WordPress.com.

%d Bloggern gefällt das: